પહલે ઉનકા સાઇન લેકે આઓ… : ‘દીવાર’નો ‘વિજય માર્ગ’ નહીં તોડે કોરોનાની ‘દિવાળ’ કે નહીં અપાવે ‘વિજય’..!

0
597

આંકડાઓ ભયાનક, પણ સરખામણીની તારવણી કહે છે, ‘We Are Doing Best’

નથી કરતાં કે નથી થતું’ને અવગણી ‘કર્મયોગીઓ’ને કહીએ, ‘All The Bet’

આલેખ : કાજલ ઓઝા વૈદ્ય (પ્રસિદ્ધ ગુજરાતી લેખક અને નવલકથાકાર)

અમદાવાદ (8 મે, 2020). આ લખાઈ રહ્યું છે ત્યારે ભારતમાં કોરોનાના 56,342 કેસ પૉઝિટિવ મળ્યાં છે અને 1886 મૃત્યુ નોંધાયાં છે… અખબારો રોજ મોટા અક્ષરે કોરોનાનાં વધતા કેસ વિશે માહિતી આપે છે, ત્યારે ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી સુરતમાં લોકસંપર્ક કરવા નીકળ્યા, એવા સમાચાર બહુ ટ્રોલ થયા. લોકોએ ‘આરોગ્ય મંત્રી જ લૉકડાઉન પાળતા નથી’  એવા અનેક મૅસેજ વહેતા કર્યાં.

ભોજપુરી એક્ટર અને ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ-BJP)નાં સાંસદ મનોજ તિવારી દિલ્હીમાં ટોળું ભેગું કરીને જાતે માસ્ક વહેંચતા દેખાયા… આવા બે-ચાર સમાચારો આપણી આસપાસ દેખાય, એનો અર્થ એ નથી કે આપણને પણ આવું કંઈ કરવાની છૂટ મળી જાય છે !

 આજથી ઘણાં વર્ષો પહેલાં ‘દીવાર’ નામની એક બૉલીવુડ (BOLLYWOOD) ફિલ્મમાં લેખક જોડી સલીમ-જાવેદે લખેલા ડાયલૉગમાં મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચન કહે છે, ‘હાઁ, મૈં સાઇન કરૂઁગા, લેકિન સબસે પહલે નહીં કરૂઁગા, અકેલા નહીં કરૂઁગા… જાઓ, પહલે ઉસકા આદમી સાઇન લેકે આઓ…’ આપણે આ વાતને આપણી માનસિકતા તરીકે સ્વીકારી લીધી.

Read In Hindi : पहले उनका साइन लेके आओ… : ‘दीवार’ के ‘विजय मार्ग’ से न टूटेगी कोरोना की ‘दीवार’ और न ही होगी ‘विजय’ !

આમ તો નવાઈની વાત છે, પણ સત્ય હકીકત એ છે કે ભારતીય માનસિકતા હંમેશાં બીજા તરફ આંગળી ચીંધવાની અને બીજાની ભૂલો શોધવાની માનસિકતા રહી છે. આપણે શું કર્યું છે ? એ વિશે આપણે ક્યારેય ચર્ચા કરવા માગતા નથી. કોઈ આપણી ભૂલ બતાવે, તો આપણને તરત જ લાગી આવે છે, પરંતુ આપણે બીજાની ભૂલ બતાવીએ, ત્યારે એણે માનવી જ જોઈએ, એવો અહંકાર અને બીજાને ખોટા પાડ્યાનું ગૌરવ આપણને છોડતા નથી.

કૃતજ્ઞતાનો ભાવ ભૂલી ગયાં છીએ આપણે ?

જાણે આભાર માનવાનું કે એપ્રીશિયેટ કરવાનું, એ આપણા સ્વભાવમાં જ નથી. સોસાયટીના સેક્રેટરી હોય કે પ્રધાનમંત્રી, એમણે કરેલી કામગીરીમાં ભૂલો શોધવી, એ કેટલાક લોકો માટે જીવનનું ધ્યેય હોય છે. આવા લોકો પોતે કંઈ કરતા નથી, માત્ર બેસીને સોશિયલ મીડિયા (SOCIAL MEDIA)નો ઉપયોગ આવી નક્કામી બાબતો ફેલાવવા અને બીજા લોકોને ઉશ્કેરવા માટે કરે છે.  

છેલ્લા થોડા સમયથી વ્હૉટ્સએપ (WHATSAPP) ઉપર કેટલાક વીડિયો વાઇરલ થવા લાગ્યા છે. પોલીસ ગમે તેટલું કામ કરે, તેમ છતાં દારૂ, સિગારેટ અને પાન-માવા-ગુટખા અવેલેબલ છે… એવી ચેલેન્જ કરતાં કે ક્યાં અને કઈ જગ્યાએ હૉસ્પિટલની કામગીરી બરાબર નથી ? ક્યાં તોતિંગ ફી વસૂલ કરવામાં આવી કે સરકાર, પોલીસ, અધિકારીઓ પોતાના કામમાં ક્યાં ચૂક્યા ? તેને હાઈલાઇટ તથા કરવામાં કેટલાક લોકો પોતાના લૉકડાઉન (LOCKDOWN)ના સમયનો ‘સદુપયોગ’ કરી રહ્યા છે ! સમજવાની વાત એ છે કે કોણ કામ નથી કરી રહ્યું ? એ શોધવું ‘બહુ મોટું કામ’ નથી !

સુપરપાવરનું પાવર ઓછું પડી ગયું !

2020ના આંકડા પ્રમાણે લગભગ 1,38,72,97,452 ની વસતી આ દેશમાં જીવી રહી છે. આની સામે 56,342 કેસ… નંબરની દલીલમાં પડીએ, તો સમજાય કે ભારતની વસતી, વસતી ગીચતા, ગંદકી અને એજ્યુકેશનના પ્રમાણમાં આ નંબર બહુ નાનો અને ઓછો છે. એથી આગળ વધીને વિચારીએ, તો સમજાય કે કુલ કોરોના સંક્રમિતોમાંથી 28.6 ટકા લોકો સાજા થયા છે, તો મૃત્યુ દર નહીંવત કહી શકાય, તેવો 3.34 ટકા જ છે. જેમાં મોટાભાગના લોકોને બીજા રોગ પણ હોવાની હકીકત બહાર આવી છે.

ભારતની સામે અમેરિકામાં 33 કરોડથી વધુની વસતીમાં 75,000 વધુ નાગરિકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. ઇટાલીમાં 6.4 કરોડ (2019)ની વસતી સામે લગભગ 30,000 મૃત્યુ છે. જે લોગો અમેરિકા વિશે જાણતા હોય, એમને ચોક્કસ ખબર હશે કે એ દેશનું ક્ષેત્રફળ 9.8 મિલિયન સ્ક્વૅર કિલોમીટર છે, જ્યારે ભારતનું ક્ષેત્રફળ 3,287,263 સ્ક્વૅર કિલોમીટર છે.

ભારત કરતાં લગભગ ત્રણ ગણું વધુ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા અને 10 ગણી ઓછી વસતી ધરાવતા દેશમાં ભારત કરતાં 40 ગણાં વધુ મૃત્યુ થયાં છે. મેડિકલ ટ્રીટમેંટ અને શિક્ષણની દૃષ્ટિએ પણ અમેરિકા ચોક્કસ પણે વધુ એડવાંસ દેશ છે, તેમ છતાં વિશ્વમાં સુપરપાવર ગણાતા અમેરિકામાં મૃત્યુનો આંક વિશ્વના કુલ મૃત્યુનો ચોથો ભાગ છે ! આવી પરિસ્થિતિમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને પણ કંઈ સૂઝી નથી રહ્યું.

તો ભારતમાં ઘણો ઊંચો હોત મૃત્યનો આંક

જો સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ, તો એનો અર્થ એમ થયો કે ભારતની સરકાર કંઈક તો એવું કરી રહી છે કે જેનાથી આ દેશની ગીચ વસતીમાં મૃત્યુનું પ્રમાણ હોઈ શકે, એના કરતાં ઘણું ઓછું છે !

આંકડાઓ હંમેશાં ભયજનક હોય છે, જો એમને સમજવામાં ન આવે કે સરખાવવામાં ન આવે તો. અમદાવાદ કે સુરતમાં વધી રહેલા કેસના મોટાં-મોટાં હેડિંગ વાંચીને, ટીવી પર સમાચારો જોઈને, વ્હૉટ્સએપની અફવાઓથી ડરી ગયેલા નાગરિકોએ એટલું સમજવાની જરૂર છે કે સરકાર પોતાનાથી જે થઈ શકે, તે કરી જ રહી છે. અનેક લોકોને ફૂડ પૅકેટ્સ પહોંચાડવાથી શરૂ કરીને શહેરોની હોટેલ્સને હૉસ્પિટલમાં ફેરવવા સુધીના બધાં જ પગલાં સરકારે લીધાં જ છે.

ગુજરાતનાં કોરોના પ્રભાવિત જિલ્લાઓમાં સેકડો બેડની હોસ્પિટલ્સ ઊભી થઈ છે. આખા રાજ્યની પોલીસ, ચાર લાખ જેટલા કર્મચારીઓ, ઑફિસર અને સ્વયંસેવકો ચોવીસ કલાક ડ્યૂટી કરે છે. રેશન કાર્ડ વગર અને વિના મૂલ્યે અનાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ સિવાય ઘણું બધું થઈ રહ્યું છે, પરંતુ આવડા મોટા દેશમાં સરકાર કે પોલીસ દરેક જગ્યાએ પહોંચે, એ લૉજિકલી કોઈ રીતે શક્ય લાગે છે ખરું ?

ગરીબોનો રાગ અલાપતા લોકો આટલું જાણે છે ?

જે લોકોને લૉકડાઉન સામે વિરોધ છે, જે ગરીબોની દુહાઈ દઈને ‘કોરોનાથી નહીં મરે, તો ભૂખે મરી જશે…’નો રાગ આલાપી રહ્યા છે, એમને કલ્પના છે ખરી કે દરેક શહેરમાં અનેક સંસ્થાઓ કાર્યરત છે કે જે આંતરિયાળ વિસ્તારોમાં જઈને અનાજની કિટ અને ફૂડ પૅકેટ્સનું વિતરણ કરે છે. રૅંડમ અને રેપિડ ટેસ્ટ થઈ રહ્યા છે. દરેક શહેરના એંટ્રી અને એગ્ઝિટ પૉઇંટ ઉપર ટેમ્પરેચર માપવા માટેની ઈન્ફ્રારેડ ગન લઈને સ્વયંસેવકો અને પોલીસ તહેનાત છે ?

સરકારની કામગીરીની પ્રશંસા ન કરી શકીએ, તો કંઈ નહીં, પરંતુ પૂરી માહિતી વગર એમને તથા એમની કામગીરી વખોડતા વ્હૉટ્સએપ ફૉરવર્ડ ન કરીએ, તોય ઘણું !

આપણે જ્યારે ટ્રોલિંગ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણને એવી ખબર છે કે ટેસ્ટ કરવા માટે પોતાનો ડર અને પરિવારને ભૂલીને ઘેર-ઘેર જતા સ્વયંસેવકો માટે દરવાજો નહીં ખોલનારા લોકો, ભાગી જતાં લોકો, ટેસ્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા પછી પણ સંતાઈ જતાં લોકો દરેક શેરી, મહોલ્લા અને શહેર માટે જોખમકારક પુરવાર થઈ રહ્યા છે ? સરકાર કે પોલીસ એમનું શું કરી શકે ?

કદાચ એટલા માટે જ રાજ્ય સરકારે કોરોના હૉટસ્પૉટ બની ચુકેલા અદમવાદ અને સુરતમાં હવે નિરંકુશ લોગો માટે શટડાઉન (SHUTDOWN)નું શસ્ત્ર ઉગામ્યું છે. શું આ શહેરોના શિક્ષિત ગણાતા લોકો માટે શરમજનક બાબત નથી ?

નોંધનીય છે કે  અમદાવાદ મ્યુનસિપિલ કૉર્પોરેશન (AMC) વિસ્તારમાં 7 મે તથા સૂરત મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (SMC) વિસ્તારમાં 8 મેથી દૂધ અને દવાઓ સિવાય તમામ આવશ્યક સેવાઓ બંધ કરી દેવાઈ છે.

ગમે તેટલી ના પાડવા છતાં ચા પીવા, ગપ્પાં મારવાં, ધાર્મિક વિધિઓ કરવા ભેગા થતાં લોકો કાયદા અને નિયમને અવગણે છે, ત્યારે શું થઈ શકે છે ? જોકે રાજ્ય સરકારે હવે પહેલા 7 મેથી અમદાવાદ અને પછી 8 મેથી સુરતમાં શટડાઉન (SHUTDOWN)નું શસ્ત્ર ઉગામ્યું છે.

આત્મ-નિરીક્ષણનો સમય છે આ

સાચો અને મહત્ત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે કોણ શું કરી રહ્યું છે ? એ કેટલું ખોટું છે ? એના વિશે ટ્રોલિંગ કરવાને બદલે જે સાચું અને સારું થઈ રહ્યું છે, એની નોંધ લેવાનો પ્રયત્ન કરીએ. બીજી મહત્ત્વની વાત એ છે કે કોઈ એક વ્યક્તિ ખોટું કરે છે, તો એના તરફ આંગળી ચીંધવાથી આપણને ખોટું કરવાનો અધિકાર મળતો નથી.

આપણે સતત બીજા તરફ જોતા રહ્યાં છીએ, હવે જાત તપાસ અને સેફ ડિસિપ્લીનનો સમય છે. કોરોનાએ આપણને એટલું ચોક્કસ શીખવ્યું છે કે જો સ્વસ્થ જીવવું હશે, તો સ્વયં પર સંયમ રાખવો અને કાયદાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.

જાગો, જિંદગી આપણી છે, બીજા તરફ આંગળી ચીંધવાથી કદાચ ઈગો સંતોષાશે, જીવ નહીં બચે.

Read In Hindi : पहले उनका साइन लेके आओ… : ‘दीवार’ के ‘विजय मार्ग’ से न टूटेगी कोरोना की ‘दीवार’ और न ही होगी ‘विजय’ !